Analiza programu RPG Maker 2000

W tym artykule jest przedstawiona szczegółowa analiza programu odrobinę młodszego ode mnie, "RPG Maker 2000". Mimo, iż upłynęły 2 dekady od jego wypuszczenia, warto dorzucić sporo zdań od siebie, nie patrząc na rok wydania 🙂. Najpierw opisuję krótko co to jest, potem prezentuję szczegóły co się znajduje w programie, a na końcu, odpowiadam na pytanie czy to warto kupić, czy nie i pod jakimi względami 👍. Zapraszam!

SZCZEGÓŁOWA ANALIZA PROGRAMU "RPG MAKER 2000"

Zacznijmy od podstawowych informacji o narzędziu ▶️.

CZYM JEST "RPG MAKER 2000"?

"RPG Maker 2000" służy do prostego tworzenia gier kategorii "turowe JRPG 2D" (ala "Final Fantasy"). Dzięki oferowanym przygotowanym zestawom narzędzi i zasobów w połączeniu z graficznym interfejsem użytkownika ("WYSIWYG"), możesz stworzyć własną grę komputerową 2D bez pisania ani jednej linijki kodu, co otwiera drogę wszystkim osobom nieznającym się na programowaniu 🔥!

Ciekawostka odnośnie języka: choć istotnie, program pochodzi z 2000 roku, to oficjalna anglojęzyczna wersja powstała dopiero 15 lat później, w momencie wypuszczania go na Steama 🇬🇧! Wcześniej królowały "zhakowane" wersje z tłumaczeniami od społeczności i tak sobie "radzono" 😏.

Należy wspomnieć, że jest to tylko jedna z kilku "edycji" jakie powstały. Na przestrzeni ponad 20 lat (!), seria doczekała się wielu nowych odsłon, które oferują nowe funkcjonalności i różnią się na wielu płaszczyznach np. w grafice ⚠️. W innym artykule opisałem dokładnie różnice pomiędzy programami jakie zostały wydane, więc jeżeli interesujesz się całą serią "RPG Maker", to najlepiej będzie zaczerpnąć informacji stamtąd 😊.

OPIS MOŻLIWOŚCI

Teraz ważne pytanie: co "RPG Maker 2000" może zaoferować użytkownikom? Oto najważniejsze cechy programu, na razie bez wchodzenia w techniczne szczegóły 👇:

• możliwość tworzenia całej gry od postaci i przedmiotów, po mapy i zdarzenia na nich, bez jakiegokolwiek programowania,
• gotowy zestaw zasobów do tworzenia gry (graficznych, dźwiękowych, muzycznych i innych),
• możliwość importowania własnych zasobów do projektu i wykorzystywanie ich w grze.

Silnik gry pozwala na tworzenie prostych gier 2D kategorii JRPG, które są ukierunkowane na:

• poruszanie postacią (lub wieloma postaciami jako drużyną) po mapie rozumianej jako otwarty świat bądź zamknięte pomieszczenia np. mieszkanie czy lochy,
• turowy system walki z widokiem z pierwszej osoby (przeciwnicy są widoczni przed kamerą na tle jakiegoś krajobrazu),
• dialogi z różnymi postaciami tzw. NPC (ang. Non Playable Character) i programowanie różnych zachowań, takich jak:
  • kupno/sprzedaż przedmiotów,
  • podejmowanie kluczowych decyzji,
  • popchnięcie wątku fabularnego.

Podałem takie ogólne cechy, abyś miał(a) pojęcie w jaką stronę można stworzyć grę w programie "RPG Maker 2000" (i w całej reszcie narzędzi tej serii) 🙂. Niestety nie da się stworzyć każdego rodzaju RPG jaki istnieje np. "hack and slash" bądź "Tactical RPG" ⛔. Nawet jak znasz się na programowaniu, to w tej wersji nie było jeszcze możliwości edycji kodu źródłowego w projekcie, więc od razu uprzedzam o tym istotnym ograniczeniu 🫵!

Logo programu "RPG Maker 2000".

Źródło: RPG Maker 2000 | RPG Maker Official Store

INTERFEJS

Teraz przedstawię edytor "od kuchni", czyli jak wygląda poruszanie się po "RPG Maker 2000" 🚀.

Po utworzeniu nowego projektu, program otwiera nam całe okno z widokiem na pierwszą mapę (tworzoną za każdym razem, gdy tworzymy pusty projekt) 📜. Wtedy mamy pełny dostęp do interfejsu, który dzieli się na część górną oraz boczną (z lewej strony).

GÓRNA CZĘŚĆ INTERFEJSU

U góry ekranu mamy szereg różnych opcji do edycji zawartości. Poszczególne przyciski dzielą się na następujące kategorie 👇:

• utworzenie/otwarcie/zamknięcie projektu 📂,
• stworzenie instalatora gry 🔌,
• zapis zmian 💾,
• przywrócenie ostatniego zapisanego stanu mapy 🔙,
• przełączanie się na jedną z 2 warstw edycji mapy (dolna/górna) bądź na warstwę projektowania zdarzeń na mapie 📚,
• tryby przybliżania widoku mapy 🔍,
• otwarcie okna do zarządzania bazą danych projektu 💽, zarządzania zasobami (import) 📁 i odtwarzacza muzyki oraz dźwięków 🎶,
• uruchomienia testu gry ▶️,
• edycja działania testu gry:
  • tryb pełnoekranowy/okienkowy 💻,
  • wł./wył. wyświetlania menu głównego 🆕,
• otwarcie dokumentacji 📙.

Szczegóły niektórych funkcjonalności są opisane w dalszej części materiału ℹ️.

Wygląd górnej części interfejsu programu "RPG Maker 2000".

LEWA CZĘŚĆ INTERFEJSU

Boczna część interfejsu to widok kafelków, z których możemy tworzyć naszą mapę (tzw. "tileset", w wolnym tłumaczeniu, "zestaw kafelków"). "Tileset" to plik graficzny składający się z wielu małych kwadratowych kafelków, z których układa się poziomy o nieregularnych kształtach 📖.

Zestaw kafelków zmienia się zależnie od ustawienia we właściwościach danej mapy ℹ️. Wyróżniamy 5 rodzajów 👇:

1. Basic,
2. Exterior,
3. Interior,
4. Dungeon,
5. Ship.

Widok tychże kafelków zmienia się także zależnie od warstwy jaką mamy ustawioną w górnej części interfejsu:

• gdy mamy zaznaczoną dolną warstwę, to wyświetlają się kafelki tworzące teren,
• gdy mamy zaznaczoną górną warstwę, to wyświetlają się kafelki "dekoracyjne", takie jak drogowskazy czy wieżyczki, czyli wszystko to, co można "położyć" na terenie.

Tuż nad nim znajduje się mniejszy "przybornik" ↩️. "RPG Maker 2000" oddaje do dyspozycji użytkownika parę narzędzi, takich jak:

• cofnięcie zmian,
• pędzel,
• zaznaczenie prostokątne,
• zaznaczenie eliptyczne,
• wypełnianie kubełkiem.

Na samym dole programu, znajduje się osobno wydzielony panel z listą dotychczas stworzonych map "wychodzących" z katalogu o nazwie identycznej do nazwy projektu.

Wygląd lewej części interfejsu programu "RPG Maker 2000".

SYSTEM EDYCJI MAPY

Przejdźmy teraz do tworzenia mapy. W całej serii "RPG Maker", mapy składają się z kafelków. W przypadku edycji "2000", jeden kafelek przyjmuje wymiary 16x16 pikseli, natomiast postacie, a w zasadzie jedna klatka animacji postaci, wynosi 16x32 piksele, zatem zajmują one DWA kafelki wysokości 2️⃣!

Edytowanie mapy, o czym zdążyłem wspomnieć, odbywa się na specjalnych warstwach. Występują 3 rodzaje warstw 👇:

1. dla dolnych partii kafelków (teren),
2. dla górnych partii kafelków (dekoracje),
3. dla tworzenia zdarzeń (ang. events).

W zależności od wybranej warstwy, ekran z kafelkami ulega zmianie i mamy dostęp do innych elementów jakie możemy kłaść na mapę.

DOLNE PARTIE KAFELKÓW

Pierwszy rodzaj warstwy służy do tworzenia terenu i krajobrazu 🗻. Na niej nanosimy elementy takich typów 👇:

1. trawę,
2. piasek,
3. śnieg,
4. góry,
5. wodę,
6. ścieżkę.

oraz wiele innych podobnych rzeczy formułujących tworzony przez nas świat 🌎.

GÓRNE PARTIE KAFELKÓW

Drugi rodzaj warstwy służy do stawiania obiektów na utworzonym terenie, takie jak 👇:

1. drzewa,
2. kaktusy,
3. pnie,
4. mosty,
5. budynki.

Ponadto, jak sama nazwa wskazuje, rysowana jest "na górze", czyli będzie ukazana na wierzchu przykrywając dolną warstwę.

Fragment mapy stworzonej w "RPG Maker 2000" ułożonej z osobnych kafelków.

TRYB EDYCJI ZDARZEŃ

Tryb edycji zdarzeń jest zupełnie inną kwestią, niż dwie poprzednie warstwy. Zamiast "malowania" kafelkami, on służy do wstawiania zdarzeń na mapie (bądź modyfikowania uprzednio stworzonych). Dzięki niemu możemy nanosić na mapę żywe obiekty, z którymi możemy się porozumiewać bądź tworzyć różne mechanizmy, takie jak 👇:

• przerywniki filmowe (tzw. "cutscenki"),
• efekty specjalne,
• odtwarzanie dźwięku w dowolnym momencie zdarzenia,
• utworzenie punktu decyzyjnego, w którym gracz musi wybrać jedną spośród kilku dostępnych opcji,
• zastawianie pułapek.

OKNO EDYCJI ZDARZEŃ

Zdarzenia to duża funkcjonalność jaką się wyróżnia seria "RPG Maker" na tle konkurencji. Wybierasz punkt na mapie, dodajesz grafikę i za pomocą okna zdarzeń wprowadzasz określone zdarzenia jeden po drugim, bez ani jednej linijki ręcznie pisanego kodu 😲! Program posiada wiele zaimplementowanych zdarzeń, takich jak 👇:

• wyświetlenie okna z tekstem,
• odtwarzanie określonej muzyki,
• wywołanie walki (szczegóły w dalszej części).

i wiele innych. System idzie o krok dalej i jest też możliwość korzystania z zewnętrznych zmiennych, dzięki którym możemy układać instrukcje warunkowe dla poszczególnych zdarzeń 🚀! Na przykład możemy chcieć zrobić taki przełącznik, który ma wyświetlać inny dialog, aby postać nie powtarzała ciągle tego samego 📢.

Co więcej, możemy tworzyć całe "karty zdarzeń" (klikając na "New Page"), które podlegają pewnym warunkom ustalanym po lewej stronie okna zdarzeń 🔥! Jak na 2000 rok to był naprawdę unikat, jeśli chodzi o możliwości narzędzia ✊!

Okno zdarzeń ("Events") w "RPG Maker 2000".

BAZA DANYCH PROJEKTU

Kolejna ważna część interfejsu, w którym będziemy dużo siedzieć, to baza danych. Program udostępnia nam szerokie pole do modyfikowania i edytowania wielu elementów zawartości gry 📀. Możemy modyfikować takie rzeczy, jak 👇:

• grywalne postacie (wygląd, umiejętności i ich statystyki),
• przedmioty,
• bronie,
• przeciwnicy,
• animacje,
• teksty na ekranie,
• sceny walki turowej,
• niektóre teksty lokalizacyjne (nie mamy dostępu do literalnie wszystkich, jakie występują w grze 👎).

To wszystko może być bez problemu edytowane za pośrednictwem graficznego interfejsu. Okno bazy danych dzieli się na kilkanaście sekcji i w każdej z nich edytujemy co innego 🌟. "RPG Maker 2000", poza tym ograniczeniem od strony tłumaczenia gry, udostępnia nam całkiem pokaźny wachlarz opcji, dzięki którym możemy zarządzać zawartością gry na wielu płaszczyznach ☑️.

Krótko opiszę jedną z zakładek, jakie tam znajdziesz 🔍.

OKNO EDYCJI AKTORÓW (POSTACI)

Pierwsza sekcja od lewej strony o nazwie "Actors", poświęcona jest edycji postaci jakie mogą wchodzić do drużyny. Między innymi znajduje się tam pole tekstowe jakim możemy ustawiać bohaterowi imię, jego przydomek, lecz także grafikę jak będzie wyglądał na mapie oraz obrazek, który będzie reprezentować jego twarz w menu pauzy podczas działania gry 🚀. Twórcy poszli o krok dalej i możemy nie tylko edytować grafikę, lecz także statystyki 📈.

Po kliknięciu w jeden z kolorowych wykresów możemy ustawić jakie postać ma przyjmować początkowe wartości oraz jak mocno mają rosnąć co poziom. Dostępna jest też edycja krzywej doświadczenia, którą dostosowujemy liczbę punktów jaką trzeba zdobyć na wyższy poziom ➕.

Niestety "RPG Maker 2000" pozwala na edycję tego parametru jedynie za pomocą paru suwaków (❌), a przydałaby się możliwość wstawiania równania samodzielnie, czy też ręcznego ustawiania wartości na każdy poziom.

Maksymalny poziom jaki może mieć postać to 50 ℹ️. Można go obniżyć, natomiast nie można sięgnąć ponad tę wartość. To jest kolejne ograniczenie sztywno ustalone przez programistów 🙁.

Okno bazy danych ("Database") w "RPG Maker 2000" (zakładka "Actors").

SYSTEM WALKI

Teraz parę zdań o systemie walki. Jak to bywa w japońskich grach RPG, tutaj wbudowany jest system turowy i nie ma żadnego innego. Nie przepadam za nim osobiście i zawsze ubolewałem, że w serii "RPG Maker" nie ma żadnego wbudowanego systemu walki na mapie w czasie rzeczywistym, aby umożliwić ludziom tworzenie sobie własnych "hack and slash" (co byłoby zajebiste ✊!).

Perspektywa jest przedstawiona z oczu bohatera - widok pierwszej osoby, czyli "first-person" 👓. Podczas sceny walki, garść bohaterów bije się z potworami gdzie w tle jest grafika w postaci statycznego obrazka. Jest kilka opcji takich jak walka, obrona, ucieczka z pola bitwy czy też skorzystanie z umiejętności i tyle 😅.

Albo pierwsi zostaną pokonani przeciwnicy, albo bohaterowie. Wtedy gracza spotka wszystkim znane okno z napisem "Game Over" 💀. "RPG Maker 2000" udostępnia możliwość zmiany obrazu ekranu "końca gry", lecz nie ma możliwości zmiany przebiegu tej sceny np. jakbyśmy chcieli, aby pojawiło się okno z opcjami do wyboru 🚫. Kiedy pojawia się "koniec gry", to po wciśnięciu dowolnego przycisku gra powraca do menu głównego.

Po mojemu, powinniśmy mieć otwartą drogę do edycji tej sceny w szerszym spektrum, a co ciekawe, nawet w nowszych edycjach, które wspierają skryptowanie (od "XP" wzwyż) także nie znajdziesz takiej funkcjonalności w programie 🛑. Jedyna możliwość to edycja kodu źródłowego i programowanie samemu 😐.

System walki w "RPG Maker" pozwala kontrolować nie jedną postacią, a całą drużyną, w zależności od tego, ile postaci jest obecnie w drużynie 👨‍👩‍👧‍👧. Każda z postaci ma swoją kolej na wykonanie ataku, wywołanie zaklęcia czy bronienie się. "Lipą" jest, że podczas chodzenia po mapach będzie widać tylko pierwszą postać, a tylko podczas walki widzimy od jednej do czterech 😞. Dopiero od edycji "MV" zrobiono tak, że na mapie widać wszystkich członków drużyny chodzących "gęsiego".

Okno walki w "RPG Maker 2000".

MENU GŁÓWNE GRY

Po dokonanych zmianach, możemy w każdej chwili uruchomić naszą grę i sprawdzić jak ona się prezentuje w chwili obecnej 👍. Jeżeli mamy zaznaczoną opcję u góry, że chcemy rozpocząć od menu głównego ("Display Title Screen"), to na początku wita nas menu główne z 3 opcjami 👇:

1. nowa gra ("New Game"),
2. wczytanie zapisanej gry ("Continue"),
3. wyjście ("Shutdown").

Nie możemy zmienić ani liczby, ani funkcjonalności opcji, żeby robiły co innego, co może brzmieć po raz kolejny jak "WTF" 🤬. Jesteśmy w stanie jedynie zmienić tekst oraz obrazek we wspomnianej "bazie danych" i to tyle 😄.

Okno menu głównego w "RPG Maker 2000".

ROZDZIELCZOŚĆ GRY

Rozdzielczość okna gry to 320x240 (format 4:3), charakterystyczny wymiar dla gier retro ℹ️. Dostępne są 3 tryby wyświetlania 👇:

1. pełny ekran,
2. okno w skali 1:1,
3. okno w skali 2:1.

Jest to sztywnie ustalona rozdzielczość przez twórców oprogramowania, a ponieważ nie ma żadnej obsługi pisania własnych skryptów (wprowadzono to dopiero w "RPG Maker XP"), nie da się w żaden sposób zmienić wymiarów okna gry na dowolne inne, co niestety ogranicza swobodę ustawiania bezkarnie rozdzielczości na taką, jaką się chce 👎.

Myślę, że nie sprawiałoby kłopotu zniesienie takiego limitu, nawet gdyby rozmiary niektórych domyślnych obrazków byłyby wtedy niekompatybilne 🤔.

MUZYKA

"RPG Maker 2000" ma się czym pochwalić, jeśli chodzi o dźwięk 🎶. Dane są następujące:

• 92 utwory muzyczne grane na interfejsie MIDI (z tego, co ja policzyłem łącząc muzykę w tle oraz krótkie sekwencje melodyczne np. przy zdobywaniu przedmiotu),
• ponad 200 dźwięków w formacie WAV.

Program dodatkowo posiada wbudowany odtwarzacz melodii (tzw. "BGM Test"), dzięki któremu możemy odtworzyć dowolną muzykę lub dźwięk i to nie tylko te pliki pochodzące ze standardowego pakietu RTP ("Runtime Package") - te przez nas zaimportowane również odpali 😊.

Oprócz zbioru wszystkich plików muzycznych i dźwiękowych przedstawionych w liście, dysponujemy ponadto 4 suwakami do regulacji kolejno:

1. czasu stopniowego narastania głośności,
2. obecnej głośności odtwarzania,
3. prędkości odtwarzanej muzyki od 50 do 150% (0,5x - 1,5x),
4. regulacji "środka" odtwarzania nadającego wrażenie trójwymiarowego dźwięku stereo.

Oprócz tego, mamy 2 przyciski do odtwarzania i zatrzymywania obecnie działającej melodii. Możemy też kliknąć dwukrotnie lewym przyciskiem myszki na dowolną nazwę w liście i też muzyka zacznie grać ▶️.

Warto też wspomnieć o tym fajnym smaczku, że taka muzyka, która nie zostanie zatrzymana, będzie sobie grać w tle podczas klikania w programie, nawet jeśli odtwarzacz zostanie zamknięty 🌟. Dzięki temu, możemy pracować przy projekcie w towarzystwie aktualnie odtwarzanej muzyki (pod warunkiem, że będzie to muzyka w tle, gdyż tylko ten "rodzaj" muzyki jest zapętlony i gra w nieskończoność) ✅.

Okno odtwarzacza muzyki ("BGM Test") w "RPG Maker 2000".

To wszystkie najważniejsze punkty, jakie zawiera w sobie analiza programu "RPG Maker 2000" 🏁. Można by o nim pisać jeszcze więcej, jednak moim zdaniem lepiej będzie jak się go samemu pobierze i wypróbuje 👍. Żadne słowa nie oddadzą żywego doświadczenia, jakim jest poklikanie sobie tam, gdzie się chce 😉.

PODSUMOWANIE

Podsumowując, "RPG Maker 2000" posiada po mojemu więcej wad niż zalet, jak na narzędzie, w którym chcielibyśmy pracować dzisiaj, w 2020 roku 😐. Wady, które należy wymienić to 👇:

• eksport gry dostępny tylko na system Windows,
• brak wsparcia znaków diakrytycznych dla tekstów w grze,
• brak kafelków z grafiką gór w rodzaju o nazwie "Exterior",
• brak możliwości zmiany domyślnej czcionki (jedyny sposób to nielegalne hakowanie pliku wykonywalnego),
• ograniczone wsparcie importowanych zasobów w formacie PNG (da się tylko poprzez zastosowanie ośmiobitowej palety),
• brak wbudowanego języka skryptowego, przez co ręczna edycja mechaniki gry poza wbudowanym edytorem zdarzeń jest niemożliwa,
• brak tworzenia automatycznych zdarzeń, takich jak skrzynia czy przejście do innej mapy, które pojawiły się dopiero w edycji "RPG Maker VX" (gdybyś był(a) zainteresowany(-a), pisałem o tym, jak zrobić krok po kroku skrzynię oraz teleportację z animowanymi drzwiami).

Jakie zalety? Są to:

• wiele utworów muzycznych (część z nich naprawdę ładnie skomponowana ❤️),
• możliwość importowania własnych zasobów (jednak w przypadku obrazków, trzeba trochę się napocić 😥),
• dostęp do edycji bazy danych gry z podziałem na mnóstwo sekcji (aktorzy, sceny walki turowej, animacje i wiele innych).

I tyle.

W mojej ocenie, nie opłaca się dzisiaj tworzyć gier w "RPG Maker 2000". Jedyny sens jaki może być w jego zakupie, to wtedy, gdybyśmy chcieli wykorzystać tamtejszą zawartość (grafika, dźwięk, muzyka itp.) w jakiejś innej edycji programu. Twórcy pozwalają na legalne korzystanie z zawartości konkretnej edycji w innej edycji, pod warunkiem, że zakupiono tę konkretną od której ta zawartość pochodzi ℹ️.

Jeżeli chcesz postawić na swoim i mimo wszystko robić "old-schoolowe" RPG, to dużo lepiej sięgnąć już po trochę nowszą edycję, "RPG Maker 2003" 💡. To jest to samo, tylko nieco bardziej obszerne. Więcej opcji, więcej swobody, więcej zawartości ➕.

To wszystko na temat analizy programu "RPG Maker 2000" ✔️. Moim zdaniem, program posiada zbyt wiele wybrakowań, jakich nie ma w nowszych edycjach. Natomiast nie piszę, że jest to "zły" program ⚠️. Pełny szacun dla twórców, że wynaleźli coś takiego. Mogę się tylko domyślać jaka była "eksplozja" na rynku pod sam koniec XX wieku 💥. Jednak dzisiaj, co do samego zakupu, lepiej skierować swoje oczy na nowsze edycje 👀.