W dzisiejszym materiale wyjaśnię Ci jedną ze świętych zasad programowania obiektowego jaką trzeba znać, aby mówić o w pełni świadomym rozumieniu istoty tego paradygmatu 🔔. Jedną z nich jest niejaka hermetyzacja, która w programowaniu obiektowym odgrywa bardzo ważną rolę, także przejdź do środka artykułu jeśli jesteś zainteresowany(-a) i dowiedz się więcej 👀!

OPISUJĘ CZYM JEST HERMETYZACJA W PROGRAMOWANIU

Podzielę temat na 3 części. Najpierw definicja, potem wyjaśnienie czemu to służy, a na końcu przykład kodu źródłowego!

Czym jest hermetyzacja w programowaniu?

Hermetyzacją nazywamy zasadę programowania obiektowego, która polega na zapewnieniu ochrony poszczególnych składowych klas (pól i metod) w postaci nakładania modyfikatorów dostępu 🔒. Języki programowania zorientowane obiektowo dysponują szeregiem różnych modyfikatorów określających poziom ograniczenia dostępu do składowych na zewnątrz klasy, która je posiada.

Dodam, że możesz spotkać się z terminami "enkapsulacja" i "kapsułkowanie", które dotyczą dokładnie tego samego tematu i są niczym innym, jak synonimami hermetyzacji 😄. Jest to jedna z czterech podstawowych zasad programowania obiektowego (obok dziedziczenia, abstrakcji i polimorfizmu).

Modyfikatory dostępu w ogólnym ujęciu dzielą się na 3 rodzaje wyróżniające się poziomem restrykcji 👇:

MODYFIKATOR OPIS
publiczny pełny dostęp do składowej z zewnątrz poprzez referencję do instancji klasy
chroniony ograniczony dostęp do składowej z zewnątrz przeznaczony wyłącznie dla klas potomnych (dziedziczących od klasy bazowej)
prywatny w pełni zablokowany dostęp do składowej z zewnątrz

Mogą występować jeszcze inne rodzaje modyfikatorów, natomiast to już zależy konkretnie od języka programowania i wtedy lepiej zerknąć do dokumentacji, aby poznać inne modyfikatory poza tymi podstawowymi 👍.

To tyle z istoty sprawy na czym polega hermetyzacja. A teraz trzeba się dowiedzieć po co się to stosuje.

W jakim celu stosuje się hermetyzację w programowaniu?

Podstawowym celem hermetyzacji w programowaniu jest ochrona dostępu do składowych klasy 💡. Stosuję się ją głównie dla pól, czyli danych dotyczących stanu klasy (bo dane klasy określamy jej "stanem"), natomiast przydaje się także do metod, które czasem dobrze jest zabezpieczyć przed wywoływaniem z zewnątrz, z różnych powodów.

Blokada dostępu z zewnątrz jest po to, aby nasze klasy (bądź inne struktury) nie ujawniały szczegółów implementacji 🚫. A to z kolei służy temu, aby zminimalizować ryzyko konieczności modyfikowania czyjegoś kodu korzystającego z naszego kodu, zwłaszcza gdy powstaje w formie biblioteki, z której może skorzystać ktoś inny! W sytuacji gdy powstałaby aktualizacja, w którymś momencie mogłoby dojść do poważnej zmiany danych w postaci innej nazwy czy nawet usunięcia części z nich, a wtedy użytkownik może mieć związane ręce, ponieważ pewna zmienna na której się opierał, przestała istnieć 💥!

Właśnie dlatego hermetyzacja jest tak ważna, gdyż cały sens jej stosowania opiera się na zakrywaniu szczegółów na temat budowy danej struktury i udostępnianiu tylko jej "fasady", czyli składnika opisanego bardzo ogólnie, tak jakbyśmy mówili językiem abstrakcyjnym (np. "usuń katalog", zamiast "wywołaj polecenie »rmdir«").

Teraz czas na krótki przykład praktyczny 🚀!

Przykład użycia hermetyzacji w programowaniu

Załóżmy, że tworzysz program do wyznaczania wartości funkcji kwadratowej po podaniu wartości a, b i c, dla dowolnego argumentu x. Chcesz, aby inni mieli możliwość poznania dokładnej wartości dla takiego argumentu, na jaki będą mieli ochotę. Posłużę się językiem Java, gdyż jest on silnie zorientowany obiektowo, a hermetyzacja jednak dotyczy programowania obiektowego (co nie znaczy, że nie można jej przełożyć także na inne paradygmaty 😉).

Oto dwie klasy: przeznaczona dla funkcji kwadratowej oraz uruchomieniowa. Po ukazaniu fragmentu kodu, tłumaczę jego treść.

Klasa "Quadratic Function"
public class QuadraticFunction {
	private final double a;
	private final double b;
	private final double c;

	public QuadraticFunction(double a, double b, double c) {
		this.a = a;
		this.b = b;
		this.c = c;
	}

	public double getValue(double x) {
		return a*x*x + b*x + c;
	}
}

To jest klasa do wyznaczania wartości funkcji kwadratowej dla dowolnego argumentu x, po podaniu trzech zmiennych (już w znaczeniu matematycznym) oznaczanych popularnie pierwszymi literami alfabetu (a, b i c).

U góry posiada trzy dane typu "double" jako liczby zmiennoprzecinkowe (dla porządku sięgnąłem po podwójną precyzję, aby zminimalizować błędy w zaokrąglaniu wartości uzyskiwanych przez liczby niewymierne np. słynna liczba PI 👍). Zwróć uwagę, że wszystkie posiadają prywatny modyfikator dostępu, jaki w Javie rozpoznamy po słowie "private" 🔒. To jest kluczowy element stosowania zasady hermetyzacji, gdyż całkowicie zabraniamy dostępu do tych parametrów poza tą klasą ✋.

Ponadto znajduje się dodatkowy modyfikator "final", który oznacza, że nie będzie można przypisać dowolnej innej wartości po jej określeniu w konstruktorze. To też dodałem od siebie, ponieważ w tym przykładzie nie bierzemy pod uwagę zmieniania wartości podanych zmiennych (natomiast nic nie stoi na przeszkodzie, abyś umożliwił(a) to w swoim kodzie).

Niżej znajduje się konstruktor klasy oczekujący podania wszystkich trzech parametrów funkcji kwadratowej jakie znamy, czyli a, b i c. W tym miejscu znajduje się przypisanie ich do poszczególnych zmiennych i od tej pory pozostają one niezmienne.

Na samym dole mamy metodę do wyznaczania wartości dla zadanego argumentu x, czyli ten sam wzór na postać ogólną funkcji kwadratowej 👇:

f(x) = ax2 + bx + c

To jest drugi element hermetyzacji. Zwróć uwagę, że same dane są poza jakimkolwiek naszym zasięgiem. Natomiast mając świadomość, że klasa dysponuje jakimiś danymi (lecz nie wiemy jakimi dokładnie), to możemy uzyskać jakieś informacje lub osiągnąć konkretne cele w oparciu o te dane.

Pisząc kod źródłowy, musisz na niego spojrzeć z perspektywy zewnętrznego użytkownika. Osoby, która widziałaby możliwość zaspokojenia własnej potrzeby używając Twojego produktu, bez posiadania wiedzy na temat jego działania (to kluczowy fragment!). Gdyby ktoś chciał sobie wygenerować wykres funkcji kwadratowej, to z reguły nie interesuje się tym, jak Twój program to zrobi, jakich bibliotek używa i tak dalej 🙂. Jego interesuje wynik końcowy, czyli aby zadanie zostało zrealizowane i efekt był satysfakcjonujący ✅. Jednym zdaniem, patrz na to co chciałby osiągnąć, a nie jak.

Mam nadzieję, że dostrzegasz tę różnicę i sens stosowania hermetyzacji w kodzie. Została nam druga klasa, która będzie dużo krótsza 😊.

Klasa "Main"
public class Main {
	public static void main() {
		QuadraticFunction quadraticFunction = new QuadraticFunction(1, 2, 3);

		System.out.println(quadraticFunction.getValue(2));
	}
}

W tej klasie mamy tylko samo skorzystanie z klasy do tworzenia funkcji kwadratowych 😉. Tworzymy instancję i podajemy parametry jako wartości kolejnych zmiennych funkcji kwadratowej (a, b i c). Te dane nie są dla nas dostępne spoza klasy która je posiada, zgodnie z zasadą hermetyzacji! Jedyne co możemy zrobić jako użytkownicy, to wywołać metodę do wyznaczania wartości dla zadanego argumentu, ponieważ pozwala na to publiczny modyfikator dostępu ("public"), a wynik jest wypisywany w konsoli poprzez podstawienie go do wywołania metody "println" 📝.

W ten sposób skutecznie chronimy dane przed podglądem i modyfikacją z zewnątrz, a jednocześnie możemy skorzystać z udostępnianych metod, aby otrzymać jakiś wynik w oparciu o te dane. Dzięki temu, używając języka abstrakcyjnego, zasłaniamy przed użytkownikiem szczegóły i zamieniamy formę z "jak to robi?" na "co to robi?".

Hermetyzacja w programowaniu

Hermetyzacja w programowaniu to ochrona pól klasy przed dostępem z zewnątrz celem ukrycia szczegółów implementacji i uniknięcia modyfikowania danych z zewnątrz.


To wszystko z tego tematu. Jeżeli interesujesz się programowaniem obiektowym, tę zasadę absolutnie trzeba znać i wiedzieć jak jej użyć w praktyce. Jej opanowanie nie kończy się na wstawieniu prywatnego modyfikatora dostępu 🙂, lecz także na ustaleniu co należy udostępnić użytkownikom, tak aby koniec końców dawało jakąś wartość i powód do skorzystania 😄.

PODOBNE ARTYKUŁY